{"id":543,"date":"2024-03-18T08:00:11","date_gmt":"2024-03-18T08:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/?p=543"},"modified":"2024-01-30T13:45:50","modified_gmt":"2024-01-30T13:45:50","slug":"odpowiedzialnosc-karna-nieletnich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich","title":{"rendered":"Odpowiedzialno\u015b\u0107 karna nieletnich w prawie polskim"},"content":{"rendered":"<p>Mimo m\u0142odego wieku ma\u0142oletni cz\u0119sto pope\u0142niaj\u0105 czyny karalne zawarte w przepisach Kodeksu karnego. Niemniej jednak, ze wzgl\u0119du na ich wci\u0105\u017c rozwijaj\u0105ce si\u0119 umys\u0142y, prawo przewiduje dla nich inne traktowanie ni\u017c dla osoby doros\u0142ej, a co za tym idzie, inne b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c konsekwencje ich czyn\u00f3w.<\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\"><p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">SPIS TRE\u015aCI:<\/p>\n<\/div><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Kim_jest_nieletni\" >Kim jest nieletni?<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Nieletni_a_maloletni\" >Nieletni a ma\u0142oletni<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Czy_nieletni_moze_poniesc_odpowiedzialnosc_karna\" >Czy nieletni mo\u017ce ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105?<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Co_oznacza_popelnienie_czynu_zabronionego_z_rozeznaniem\" >Co oznacza pope\u0142nienie czynu zabronionego z rozeznaniem?<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Jakie_kary_moga_byc_orzekane_wobec_nieletnich\" >Jakie kary mog\u0105 by\u0107 orzekane wobec nieletnich?<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Co_to_sa_srodki_wychowawcze\" >Co to s\u0105 \u015brodki wychowawcze?<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Czy_nieletni_ponizej_13_roku_zycia_w_ogole_nie_ponosi_odpowiedzialnosci_karnej\" >Czy nieletni poni\u017cej 13 roku \u017cycia w og\u00f3le nie ponosi odpowiedzialno\u015bci karnej?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Kiedy_odpowiedzialnosc_prawna_ponosza_rodzice\" >Kiedy odpowiedzialno\u015b\u0107 prawn\u0105 ponosz\u0105 rodzice?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Czy_sa_sytuacje_w_ktorych_nieletni_podlega_takiej_samej_karze_jak_dorosly\" >Czy s\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych nieletni podlega takiej samej karze jak doros\u0142y?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\/#Podstawy_prawne\" >Podstawy prawne<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<p>W tym artykule dowiesz si\u0119, jak w polskim prawie uregulowana jest odpowiedzialno\u015b\u0107 karna nieletnich.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kim_jest_nieletni\"><\/span>Kim jest nieletni?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Zanim jednak przejdziemy do tego, jakie konsekwencje gro\u017c\u0105 nieletnim za pope\u0142nienie czyn\u00f3w karalnych, w pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy zdefiniowa\u0107, kim w\u0142a\u015bciwie jest nieletni.<\/p>\n<p>Wprawdzie ustawa nie zawiera definicji wprost, ale na podstawie tre\u015bci poszczeg\u00f3lnych artyku\u0142\u00f3w Kodeksu karnego mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce <strong>poj\u0119cie nieletniego odnosi si\u0119 do os\u00f3b, kt\u00f3re nie uko\u0144czy\u0142y 17 roku \u017cycia.<\/strong> Wynika to cho\u0107by z tre\u015bci rozdzia\u0142u dotycz\u0105cego post\u0119powania w sprawach nieletnich.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nieletni_a_maloletni\"><\/span>Nieletni a ma\u0142oletni<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 problem z rozr\u00f3\u017cnieniem poj\u0119cia ma\u0142oletniego i nieletniego. Oba te poj\u0119cia s\u0105 bowiem powszechnie u\u017cywane w nomenklaturze prawniczej.<\/p>\n<p><strong>G\u0142\u00f3wna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy ma\u0142oletnim a nieletnim polega na tym, \u017ce ten pierwszy jest uj\u0119ty w Kodeksie cywilnym, a ten drugi w Kodeksie karnym<\/strong>. Ponadto, jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, nieletni to osoba, kt\u00f3ra nie uko\u0144czy\u0142a 17 lat, podczas gdy ma\u0142oletni w \u015bwietle prawa cywilnego to osoba, kt\u00f3ra nie uko\u0144czy\u0142a jeszcze 18 lat, a zatem nie osi\u0105gn\u0119\u0142a pe\u0142noletno\u015bci.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czy_nieletni_moze_poniesc_odpowiedzialnosc_karna\"><\/span>Czy nieletni mo\u017ce ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Kwestia odpowiedzialno\u015bci karnej nieletnich jest dyskusyjna, poniewa\u017c teoretycznie mog\u0105 oni zosta\u0107 poci\u0105gni\u0119ci do odpowiedzialno\u015bci karnej, ale nale\u017cy przy tym mie\u0107 na uwadze kilka istotnych kwestii, a mianowicie:<\/p>\n<ul>\n<li>nieletni poni\u017cej 13 roku \u017cycia nie podlega karze,<\/li>\n<li>nieletni w wieku od 13 do 17 lat nie podlega karze, je\u017celi pope\u0142ni\u0142 czyn zabroniony bez rozeznania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ponadto nieletni podlegaj\u0105cy odpowiedzialno\u015bci karnej s\u0105 zazwyczaj traktowani znacznie \u0142agodniej ni\u017c doro\u015bli.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_oznacza_popelnienie_czynu_zabronionego_z_rozeznaniem\"><\/span>Co oznacza pope\u0142nienie czynu zabronionego z rozeznaniem?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Pope\u0142nienie czynu zabronionego z rozeznaniem jest warunkiem poci\u0105gni\u0119cia nieletniego w wieku od 13 do 17 lat do odpowiedzialno\u015bci karnej. Kwestia ta mo\u017ce by\u0107 jednak dla wielu os\u00f3b niejasna. <strong>Najwa\u017cniejszym czynnikiem jest tu bowiem stopie\u0144 rozwoju umys\u0142owego i emocjonalnego sprawcy.<\/strong> Oznacza to, \u017ce prowadz\u0105c przeciwko niemu post\u0119powanie, nale\u017cy zbada\u0107, czy jest on zdolny do podejmowania \u015bwiadomych decyzji i samodzielnego os\u0105du, przede wszystkim w zakresie moralno\u015bci.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jakie_kary_moga_byc_orzekane_wobec_nieletnich\"><\/span>Jakie kary mog\u0105 by\u0107 orzekane wobec nieletnich?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Je\u015bli s\u0105d uzna, \u017ce nieletni w wieku od 13 do 17 lat \u015bwiadomie i z pe\u0142nym rozeznaniem pope\u0142ni\u0142 przest\u0119pstwo, co do zasady skieruje go do o\u015brodka poprawczego lub zastosuje \u015brodki wychowawcze.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_to_sa_srodki_wychowawcze\"><\/span>Co to s\u0105 \u015brodki wychowawcze?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Katalog \u015brodk\u00f3w wychowawczych zosta\u0142 okre\u015blony w ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. o post\u0119powaniu w sprawach nieletnich. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n<ul>\n<li>upomnienie;<\/li>\n<li>zobowi\u0105zanie do okre\u015blonego post\u0119powania (np. do naprawienia wyrz\u0105dzonej szkody, do zado\u015b\u0107uczynienia za doznan\u0105 krzywd\u0119, do wykonania prac spo\u0142ecznych);<\/li>\n<li>nadz\u00f3r odpowiedzialny rodzic\u00f3w albo opiekuna nieletniego;<\/li>\n<li>nadz\u00f3r organizacji spo\u0142ecznej;<\/li>\n<li>nadz\u00f3r kuratora s\u0105dowego;<\/li>\n<li>skierowanie do o\u015brodka kuratorskiego;<\/li>\n<li>przepadek;<\/li>\n<li>umieszczenie w rodzinie zast\u0119pczej zawodowej specjalistycznej, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a szkolenie przygotowuj\u0105ce do sprawowania opieki nad nieletnim, zwanej dalej &#8222;rodzin\u0105 zast\u0119pcz\u0105 zawodow\u0105&#8221;;<\/li>\n<li>umieszczenie w m\u0142odzie\u017cowym o\u015brodku wychowawczym;<\/li>\n<li>umieszczenie w okr\u0119gowym o\u015brodku wychowawczym.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce s\u0105d mo\u017ce zmieni\u0107 lub uchyli\u0107 zastosowane \u015brodki wychowawcze, o ile przemawiaj\u0105 za tym wzgl\u0119dy wychowawcze.<\/p>\n<h2><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-545\" src=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D&#39;http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg&#39;%20width=&#39;1375&#39;%20height=&#39;917&#39;%20viewBox%3D&#39;0%200%201375%20917&#39;%2F%3E\" data-czlz data-src=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/nieletni.jpg\" alt=\"\" width=\"1375\" height=\"917\" data-srcset=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/nieletni.jpg 1375w, https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/nieletni-300x200.jpg 300w, https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/nieletni-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/nieletni-768x512.jpg 768w, https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/nieletni-600x400.jpg 600w\" data-sizes=\"(max-width: 1375px) 100vw, 1375px\" \/><\/h2>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czy_nieletni_ponizej_13_roku_zycia_w_ogole_nie_ponosi_odpowiedzialnosci_karnej\"><\/span>Czy nieletni poni\u017cej 13 roku \u017cycia w og\u00f3le nie ponosi odpowiedzialno\u015bci karnej?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, pope\u0142nienie czynu karalnego przez nieletniego poni\u017cej 13 roku \u017cycia nie podlega karze. Niemniej jednak s\u0105d mo\u017ce uzna\u0107 jego dzia\u0142ania za przejaw demoralizacji i nakaza\u0107 zastosowanie kt\u00f3rego\u015b z wy\u017cej wymienionych \u015brodk\u00f3w wychowawczych.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kiedy_odpowiedzialnosc_prawna_ponosza_rodzice\"><\/span>Kiedy odpowiedzialno\u015b\u0107 prawn\u0105 ponosz\u0105 rodzice?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Warto r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w post\u0119powaniu w sprawach nieletnich s\u0105d mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c orzec o na\u0142o\u017ceniu pewnych obowi\u0105zk\u00f3w i kar na rodzic\u00f3w<\/strong>. Wynika to z faktu, \u017ce zgodnie z prawem rodzice b\u0105d\u017a opiekunowie prawni s\u0105 odpowiedzialni za to, aby ich nieletnie dzieci przestrzega\u0142y porz\u0105dku prawnego. Tak wi\u0119c, je\u015bli syn lub c\u00f3rka pope\u0142ni czyn zabroniony, mo\u017ce zosta\u0107 na nich na\u0142o\u017cony obowi\u0105zek poprawy warunk\u00f3w wychowawczych lub naprawienia wyrz\u0105dzonej szkody.<\/p>\n<p>Ponadto, je\u017celi rodzice nie wywi\u0105zuj\u0105 si\u0119 z na\u0142o\u017conych na nich obowi\u0105zk\u00f3w, s\u0105d mo\u017ce orzec kar\u0119 grzywny w wysoko\u015bci od 500 do 1 500 z\u0142.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czy_sa_sytuacje_w_ktorych_nieletni_podlega_takiej_samej_karze_jak_dorosly\"><\/span>Czy s\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych nieletni podlega takiej samej karze jak doros\u0142y?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Cho\u0107 co do zasady odpowiedzialno\u015b\u0107 prawna nieletnich jest bardzo ograniczona, <strong>Kodeks karny przewiduje, \u017ce w przypadku pope\u0142nienia okre\u015blonych czyn\u00f3w zabronionych mo\u017cliwe jest os\u0105dzenie nieletniego jak osoby doros\u0142ej<\/strong>. Warunkiem jest jednak uko\u0144czenie przez niego 15 roku \u017cycia, oraz to, by przemawia\u0142y za tym okoliczno\u015bci sprawy i stopie\u0144 rozwoju sprawcy.<\/p>\n<p>Czyny zabronione, o kt\u00f3rych mowa to:<\/p>\n<ul>\n<li>zamach na \u017cycie Prezydenta Republiki;<\/li>\n<li>zab\u00f3jstwo;<\/li>\n<li>spowodowanie ci\u0119\u017ckiego uszczerbku na zdrowiu;<\/li>\n<li>spowodowanie niebezpiecze\u0144stwa dla \u017cycia lub zdrowia wielu os\u00f3b albo mienia w wielkich rozmiarach;<\/li>\n<li>przej\u0119cie kontroli nad statkiem wodnym lub powietrznym przy u\u017cyciu podst\u0119pu lub si\u0142y;<\/li>\n<li>spowodowanie katastrofy w ruchu l\u0105dowym, wodnym lub powietrznym zagra\u017caj\u0105cej \u017cyciu lub zdrowiu wielu os\u00f3b albo mieniu w wielkich rozmiarach;<\/li>\n<li>gwa\u0142t (zbiorowy, na osobie poni\u017cej 15 roku \u017cycia i na rodze\u0144stwie) oraz gwa\u0142t ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem;<\/li>\n<li>u\u017cycie broni palnej, no\u017ca lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu lub \u015brodka obezw\u0142adniaj\u0105cego, pope\u0142nienie czynnej napa\u015bci na funkcjonariusza publicznego, je\u017celi nast\u0105pi\u0142 skutek w postaci ci\u0119\u017ckiego uszkodzenia cia\u0142a funkcjonariusza publicznego;<\/li>\n<li>wzi\u0119cie lub przetrzymywanie zak\u0142adnika w celu zmuszenia organu pa\u0144stwowego lub samorz\u0105dowego, instytucji, organizacji, osoby fizycznej lub prawnej lub grupy os\u00f3b do okre\u015blonego zachowania;<\/li>\n<li>kradzie\u017c z u\u017cyciem przemocy.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podstawy_prawne\"><\/span>Podstawy prawne<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. &#8211; Kodeks karny<\/p>\n<p>Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. &#8211; Kodeks cywilny<\/p>\n<p>Ustawa z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o post\u0119powaniu w sprawach nieletnich<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nieletni s\u0105 traktowani przez prawo inaczej ni\u017c doro\u015bli. Dowiedz si\u0119, jakie konsekwencje przewiduje dla nich Kodeks karny w przypadku pope\u0142nienia przest\u0119pstwa. &#8230; <a class=\"cz_readmore\" href=\"https:\/\/legavi.pl\/blog\/odpowiedzialnosc-karna-nieletnich\"><i class=\"fa fa-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><span>Czytaj ca\u0142o\u015b\u0107<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":544,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=543"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":546,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions\/546"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/544"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/legavi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}